జానపద కళారూపాలు - వీధి నాటకాలు

ఇప్పుడంటే రంగ స్థలం హాలు, కర్టెన్లు - ఇలా ఎన్నో విధాల అభివృద్ది చెందిందిగాని, ఒకనాడు వినోద ప్రదర్శనలు అన్నీ వీథిల్లోనే జరిగేవి. ఒకనాడు వీధులకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉండేది. పాఠశాలలన్నీ వీధుల్లోనే ఉండవి. అందుకే వాటిని వీధి బడులు అనే వారు. నడి వీధిలోనే దేవదాసి నృత్యాలు, మేజువాణీలు జరిగేవి. పురాణ గాధలను కూడా పండితులు వీధులలోనే చెప్పేవారు. వీధికి అంతటి ప్రాముఖ్యత ఉండేదానాడు. అలాగే నాటకాలు కూడా. నాటకాలను వీధుల్లో ఆడేవారు గనుక వాటిని వీధి నాటకాలు అనేవారు. వాటిని ప్రదర్శించేవారిని భాగవతులు అనేవారు. అసలు ఒకనాడు గ్రామ పంచాయితీల పాలనా వ్యవహారాలన్నీ వీథుల్లోనే ఏ వేప చెట్టుక్రిందో, ఏ రావి చెట్టు క్రిందో జరిగేవి. ప్రధానంగా రామాయణం, భారతం, భాగవత, గాథలూ, బసవపురాణ కథలూ వీథి నాటకాలుగా ప్రదర్శిస్తూండడం పరిపాటి. వీటిని దేశి నాటక ప్రదర్శనలు అంటే సరిపోతుందనుకుంటాను. ఈ దేశి నాటకాల పురోగతి శివకవుల ఆద్వర్యంలోనే జరిగింది. [ఇంకా... ]

మీకు తెలుసా - జిగురు కధ

చ్యూయింగ్ గం నమిలేవారిని ఎవరిని అడిగినా అది మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుందని చెబుతారు. చ్యూయింగ్ గంకి శతాబ్దాల చరిత్ర ఉందంటె మీకు ఆశ్చర్యం కలుగవచ్చు. ప్రాచీన గ్రీకులు, మెక్సికోకు చెందిన మాయెన్స్, చెట్లనుంచి తీసిన రకరకాల జిగటపదార్ధాలను గంలాగా నమిలేవారు.

అయితే ప్రపంచంలో వ్యాపారరిత్యా 'స్టేట్ ఆఫ్ మైన్ ప్యూర్ స్ప్రూస్ గమ్ము ' అనే గమ్మును 1848 లో జాన్ బి. కర్టీస్ తయారు చేశాడు. ధామస్ ఆడంస్ చాక్లేటును కనుగొన్నాడు. ఒకనాడు వాళ్ళ ఇంటికి జనరల్ ఆంటోనియా డీ అన్నా అతిధిగా వచ్చాడు. చికిల్ను ఉపయోగించి చౌక సింధెటిక్ రబ్బరును తయారు చేయమని సలహా ఇచ్చాడు. ఆయన ఫాక్టరీ స్థాపించి ప్రయోగాలు స్తాపించాడు. ఆయన ఒక షాపు వద్ద ఉండగా ఒక చిన్నమ్మాయి వచ్చి, . చ్యూయింగ్ గమ్‌ కొనడం చూశాడు. [ఇంకా... ]

వంటలు - కొబ్బరి ఖర్జూరం

కావలసిన వస్తువులు:

ఖర్జూరం పళ్లు - 12.
జీడిపప్పు - 2 టేబుల్ స్పూన్లు (సన్నగా ముక్కలు చేసి).
బాదంపప్పు - 2 టేబుల్ స్పూన్లు (సన్నగా ముక్కలు చేసి).
పిస్తా ముక్కలు - 2 టేబుల్ స్పూన్లు (సన్నగా ముక్కలు చేసి).
యాలకుల పొడి - పావు టీ స్పూన్.
పాలపొడి - రెండు టేబుల్ స్పూన్లు.
రోజ్ ఎసెన్స్ - కొన్ని చుక్కలు.
కొబ్బరి పొడి - రెండు టేబుల్ స్పూన్లు.

తయారు చేసే విధానం:

ఖర్జూరాలను మధ్యలో కొద్దిగా చీల్చి గింజలు తీసేయండి.అన్ని పప్పుల్ని, పాలపొడి, యాలకుల పొడి, రోజ్ ఎసెన్స్‌ని ఒక బౌల్లో కలుపుకుని ఖర్జూరాల్లో కొంచెం కొంచెం కూరి పెట్టండి. [ఇంకా... ]

పెద్దల ఆటలు - మూడు భాషల ఆట

ఈ ఆటలో పాల్గొనేవారందరినీ రౌండ్ గా కూర్చోమని చెప్పాలి.

ఆట ఏమిటంటే ఎవరో ఒక మెంబరు దగ్గర నుంచి మొదలు పెట్టి వారిని ఒకటి, తరువాత వారిని టు, మూడో వారిని తీన్ అని చెప్పుతూ 20 నెంబర్స్ చెప్పించి మళ్ళీ మొదటినుంచి నెంబర్స్ మొదలుపెట్టి కంటిన్యూ చేయమనాలి. ఈ విధంగా అందరి చేతా చెప్పించేటప్పుదు గనక ఎవరైనా అంకె తప్పు చెప్పినా, భాష తప్పు చెప్పినా వారు ఓడిపోయినట్లే అలా కంటిన్యూ చేసి చివరగా మిగిలిన వారిని గెలిచినట్లుగా ప్రకటించాలి. [ఇంకా... ]

నీతి కథలు - ఎవరు గొప్ప?

ఒక అందమైన నగరం. దాన్ని దేవతలు పాలిస్తుండేవారు. తమ ధర్మాన్ని చక్కగా నిర్వహిస్తూ ఉండేవారు. అందుచేత ఆ నగరంలో అందరూ సంతోషంగా ఉండేవారు. కొంతకాలానికి ఈ దేవతలకు అమితంగా గర్వం ఏర్పడింది. ఎవరికి వారే తామే గొప్ప అని, తమవల్లే నగరంలో సంక్షేమం ఏర్పడిందని, తాము లేకపోతే అంతా చిద్రం అయిపోతుందని గర్విస్తూండేవారు. ఈ దేవతల నగరం ఏదోకాదు - మానవ శరీరం. దేవతలు జ్ఞానేంద్రియాలు, అవయవాలన్నీ తమ తమ పనులు సక్రమంగా నెరవేర్చేవి. అందుచేత శరీరం ఎప్పుడూ ఆరోగ్యంతో సుఖంగా ఉండేది. అవయవాలలో అహంకారం ఆవిర్భవించినప్పుడు ప్రతీదీ తనకు తానే గొప్ప అని మిట్టిపడుతూండేది. ప్రతీదీ తాను లోపిస్తే శరీరంలో పనులు ఆగిపోతాయని, అప్పుడు శరీరం క్షీణించిపోతుందని అనుకుంది. అందుచేత వారిలో తగాదా బయల్దేరింది. [ఇంకా... ]

భక్తి సుధ - శ్రీ విష్ణ్వష్టోత్తర శతనామావాళిః

శ్రీ విష్ణ్వష్టోత్తర శతనామావాళిః

1. ఓం విష్ణవే నమః
2. ఓం జిష్ణవే నమః
3. ఓం వషట్కారాయ నమః
4. ఓం దేవదేవాయ నమః
5. ఓం వృషాకపయే నమః
6. ఓం దామోదరాయ నమః
7. ఓం దీనబన్ధనే నమః
8. ఓం ఆదిదేవాయ నమః
9. ఓం దితిస్తుతాయ నమః
10. ఓం పుండరీకాయ నమః [ఇంకా... ]

చిట్కాలు - పిల్లలకు సంబంధిచినవి

పసిపిల్లల్ని కంటికి రెప్పలా చూసుకోవాలి. స్నానం చేయించేటప్పుడు, పాలుపట్టించేటప్పుడు, అన్నం తినిపించేటప్పుడు ఎలా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటామో పిల్లలకు అన్నం పెట్టడానికి వాడే వస్తువుల విషయంలోనూ అంతే అప్రమత్తతతో వ్యవహరించాలి. అందుకే పిల్లల అహార వేళలో తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు కొన్నింటిని ఇక్కడ ఇస్తున్నాం.

1. పిల్లలకి తినిపించడానికి ఉపయోగించే వస్తువులు అన్ బ్రేకబుల్ అయ్యుండాలి. ప్లాస్టిక్ వస్తువులైతే అందులో అన్నం పెట్టి తినిపించడం మంచిదో కాదో తెలుసుకోవాలి.

2. మైక్రోవేవ్‌లో ఆహారం వేడిచేస్తే మొదట కొద్దిగా మీరు రుచి చూసిన తర్వాతే పిల్లలకు పెట్టాలి. అలాగే ఇందులో ఆహారపదార్ధాలను వేడి చేసేటప్పుడు వాడే వస్తువుల విషయంలోనూ జాగ్రత్త వహించాలి.

3. పసిపిల్లలకు స్పూన్లు అలవాటు చేయాలంటే గుండ్రని ఆకారంలో ఉన్న ప్లాస్టిక్ స్పూన్లనిచ్చి తినమనాలి. ప్లాస్టిక్ ఫోర్కులు కూడా ఇవ్వొచ్చు.

4. గిన్నెలు, కప్పుల అడుగుబాగం వెడల్పుగా ఉంటే అందులోని పదార్ధాలు తొందరగా నేలపై చిందవు. [ఇంకా... ]

మీకు తెలుసా - చిన్నతరహా పరిశ్రమలు

చిన్నతరహా పరిశ్రమల నిర్వచనం మారిన తరువాత కొన్నిసూచనలు జారీ అయినవి - అవి:

నిర్వచనం మారకముందే చిన్న పరిశ్రమలు గానీ వాటికి నిర్దేశించిన పెట్టుబడి పరిమితులను దాటి ఉంటే, అలాంటి పరిశ్రమలను సవరించిన నిర్వచనం ప్రకారం సవరించిన పెట్టుబడి పరిమితుల్లో ఉంటే వాటిని చిన్న పరిశ్రమలుగా, అనుబంధ పరిశ్రమలుగా గుర్తిస్తారు.

నోటిఫికేషన్ తేదికి ముందుగానే అప్పటి పెట్టుబడి పరిధి అధిగమించి, క్యార్ ఆర్ బిజినెస్ లైసెన్స్‌కు దరఖాస్తు చేసినా ప్రస్తుతం హెచ్చించిన పెట్టుబడి పరిమితి లోపల ఉంటే ఆ లైసెన్సు అవసరం లేదు. వారి సి.ఒ.బి. దరఖాస్తులపై ఎటువంటి చర్య తీసుకోరు. వారిని చిన్నతరహా అనుబంధ పరిశ్రమలుగానే పరిగణిస్తారు. [ఇంకా... ]

పిల్లల పాటలు - చిలకమ్మ పెండ్లి

చిలకమ్మ పెండ్లి - చెలికత్తెలందరూ
చెట్లు సింగారించి - చేరి కూర్చున్నారు
పందిట పిచ్చుకలు - సందడి చేయగ
కాకుల మూకలు - బాకాలూదగ
కప్పలు బెకబెక - డప్పులు కొట్టగ

కొక్కొరోకోయని - కోడి కూయగా
ఘుమ్మని తుమ్మెద - తంబుర మీటగ
కుహూ కుహూ యని - కోయిల పాడగా
పిల్ల తెమ్మరలు - వేణువూదగా
నెమలి సొగసుగా - నాట్యం చేయగా [ఇంకా... ]

భరతమాత బిడ్డలు - మొరార్జీ దేశాయ్

పేరు : మొరార్జీ దేశాయ్
తండ్రి పేరు : రంచోడ్డి దేశాయ్
పుట్టిన తేది : 29-2-1896
పుట్టిన ప్రదేశం : గుజరాత్
చదివిన ప్రదేశం : గుజరాత్
చదువు : బి.ఏ.
గొప్పదనం : పేదవారి విషయంలో అత్యంత శ్రద్ద చూపి వారి అభివృద్దికి ఎంతో పాటుపడ్డారు
స్వర్గస్థుడైన తేది : 7-5-1924

రంచోడ్డి మురార్జీ దేశాయ్ 1896 ఫిబ్రవరి 29న గుజరాత్ లో జన్మించాడు. తండ్రి రంచోడ్డి దేశాయ్ బడిపంతులు. ఆయన ఏడుగురి సంతానంలో మురార్జీ మొదటివాడు. బతకలేక బడిపంతులు అన్నట్లు ఆ రోజుల్లో మురార్జీ తండ్రి సంపాదన ఇంటికి ఏ మాత్రం సరిపోయేది కాదు. ఆయన చిన్నతనంలో కడుపునిండా భోజనం తిన్న రోజులు వేళ్ళమీద లెక్క పెట్టవచ్చునని మురార్జీ ఒక పత్రికా సమావేశంలో అన్నారు. మురార్జీ తెలివైన విద్యార్థి కావటం వలన భావనగర్ మహారాజు నెలకు పది రూపాయలు స్కాలర్ షిప్పు ఇవ్వడానికి అంగీకరించారు. ఆ పదిరూపాయలతో తల్లి, ఏడుగురు పిల్లలు ఎంతో గుంభనంగా సంసారం సాగించేవారు. మురార్జీ ఎంతో క్రమశిక్షణతో, బాధ్యతాయుతంగా పెరిగాడు. [ఇంకా... ]

కవితలు - దూరతీరాలు

కన్నదేశం వదలి, ఉన్న దేశానికి వస్తే
ఉన్నవాళ్ళంతా కానివాళ్ళే!

కారు వున్నా, కాసు వున్నా,
ఊరు గాని ఊరులోన సుఖం సున్న!

కారు ఏసి, ఇల్లు ఏసి,
వళ్ళు మాత్రం వేడివేడి

ఊరు గొప్పది, పేరు గొప్పది,
ఉనికి మాత్రం ఉత్తది!

సంవత్సరాలుగా సహచరులే
సంబంధాలు మాత్రం అరకొరలే!

ముఖం చూడ సుపరిచతమే
మనిషి మాత్రం అపరిచితుడే! [ఇంకా... ]

సంగీతం - మన సంగీతం

"శిశుర్వేత్తి పశుర్వేత్తి వేత్తి గానరసం పణి:" అని ఆర్యోక్తి. అనగా గాన రసాన్ని శిశువులు పశువులతో పాటు పాములు కూడా విని ఆనందిస్తాయని అర్థం.

మన పురాణ కాలంలో శ్రీ కృష్ణుడు అద్భుతంగా వేణునాదం ఆలపించేవాడని దానికి గోవులు, గోపికలు, మునులు సైతం తాదాత్మ్యం పొదేవారిని చెబుతారు.అంతే కాదు నారద తుంబురులు, హనుమంతుడు గొప్ప నాదోపాసకులుగా కీర్తి పొందారు. రాజస్థాన్ ఎడారి మరు భూమిలో మిరాబాయి కృష్ణ భక్తి గాగాన ప్రవాహాన్ని ప్రవహింప చేశారు.ఆమె గానాన్ని అక్బర్ చక్రవర్తి సైతం మారువేషంలో వచ్చి వినేవాడని చెబుతూ ఉంటారు. నాదబ్రహ్మను ఉపాసించి ఇహపరాలను సాధించిన మహానీయులు ఎంతో మంది ఉన్నారు. సంగీతం వల్ల వ్యాధులు త్వరగా నయమవుతాయని, పశువులు పాలు ఎక్కువుగా ఇవ్వగల్గుతాయని, పంటలు ఎక్కువుగా పండుతాయని ఆధునిక పరిశోధకుల భావన. [ఇంకా... ]

ఆధ్యాత్మికం - అద్వైత త్రయం

దేవుడు ఉన్నాడని అంగీకరించే మతం ఆస్తిక మతం. ఆస్తికులలో జీవులు చేతులు, కాళ్ళు మొదలైన వివిధ శరీరావయవాలులాగా దేవుని చేరి ఉంటారని చెప్పేవారు విశిష్టాద్వైతులు. జీవుడికీ, దేవుడికీ అన్ని కాలాల్లోనూ, అన్ని అవస్థలలోనూ భేదం ఉంటుందని వాదించేవారు ద్వైతులు. రెండు విధాలు కానిది, భేదం లేదని వాదించేవారు అద్వైతులు. ఈ వాదాన్ని ప్రతిపాదించినవారు శ్రీ శంకరాచార్యులు. అద్వైత వాదాన్నే "మాయా వాదం" అంటారు. దీనినే ప్రచ్చన్న బౌద్ధం అని కూడా అంటారు. ఈ దేహమే దేవాలయం. అందులో జీవుడే దేవుడు. దేహం పోయినా జీవుడు ఉంటాడని అద్వైతుల వాదన. దేహం నశించాక జీవుడు వేరే శరీరంలో ప్రవేశిస్తాడు. లేకపోతే ప్రకృతితో అంతర్లీనమైపోతాడు. పాలలో ఉండే వెన్నను తీసేస్తే ఆ వెన్న తిరిగి పాలలో కలవదు. అలాగే దేవుడు నుండి జీవుడుని వేరుచేస్తే ఆ జీవుడు తిరిగి దేవుడులో కలవడు. కాబట్టి జగత్తు సత్యం, జీవుడు సత్యం అంటుంది విశిష్టాద్వైతం. విశిష్టాద్వైత వాదాన్ని ప్రతిపాదించినవారు శ్రీరామానుజాచార్యులవారు.

అద్వైత విశిష్టాద్వైతాల తరువాత ద్వైతమతం ఆవిర్భవించింది. ఈ మతాన్ని స్థాపించింది ఆనందతీర్ధులు. వీరినే మధ్వాచార్యులు అని కూడా అంటారు. వీరు జగత్తు సత్యం, దేవుడు సత్యం, జీవుడు సత్యం అంటారు. జీవుడూ, దేవుడూ ఎప్పటికీ ఒక్కటి కాజాలరు. [ఇంకా... ]

పిల్లల ఆటలు - అవ్వా - అప్పచ్చా

ఎంతమంది ఆడాలి : ముగ్గురు ఆడాలి.

ముగ్గురు పంటలెయ్యాలి. ముందుగా ఎవరు పండితే వారు అతన్ని ఏనుగు మీద ఎక్కించాలి. మరి ఏనుగేది. మిగతా ఇద్దరూ ఏనుగుగా మారతారన్నమాట. ఎలాగంటే - ఇద్దరూ ఎదురెదురుగా నిలుచుని తమ కుడి అరచేతులను పైకి లేపి నిచ్చెన కట్టాలి. ఎదురు బాలుడు కూడా అలాగే కట్టాక ఇద్దరు చేతులు కలుపుతారు. ఇప్పుడు ఆ నిచ్చెన ఏనుగు అన్నమాట. పండిన బాలుడు చేతుల మధ్య కూర్చుండ బెట్టుకొని పైకి లేపి, వూరేగించాలి. అప్పుడు ఇలా పాడాలి. [ఇంకా... ]

భక్తి గీతాలు - సీతా కళ్యాణ వైభోగమే

సీతా కళ్యాణ వైభోగమే
రామ కళ్యాణ వైభోగమే ||సీ||

పవనజ స్తుతి పాత్ర పావన చరిత్ర
రవిసోమ నవనేత్ర రమణీయ గాత్ర ||సీ||

భక్త జన పరిపాల భరిత శరజాల
భుక్తి ముక్తిద లీల భూదేవ పాల
పామరా సురభీమ పరిపూర్ణ కామ
శ్యామ జగదభిరామ సాకేతధామ ||సీ| [ఇంకా... ]

వ్రతములు - కైలాస గౌరి వ్రతము

ఈ వ్రతము చేయాలనుకునే వారు ఈ కథను చదువుకోవాలి.

ఒక రాజునకొక్కతే కుమార్తె గలదు. అతడామెకొక వన్నెల విసనకర్ర వంటి వయ్యారి మగని యేరి తెచ్చి పెండ్లి చేసెను. కాని ఆమె భర్త యెల్లప్పుడు వేశ్యాలోలుడై భార్య ముఖమైనను చూడకుండెను. అందుచేత ఆ రాచ చిన్నది మిక్కిలి బాధపడి, పార్వతీదేవిని ప్ర్రతిదినము పూజించుచు, తన పతిని తనతో కలుపమని ప్రార్ధించుచుండెడిది. అట్లు కొంతకాలము జరిగిన తర్వాత పార్వతీదేవి ఆమె యందు కరుణించి ఒకనాటి రాత్రి ఆమె స్వప్నములో కనిపించి, కైలాసగౌరి నోము నోచినచో భర్తతో యెడబాటు లేకుండునని తెలిపెను. తెల్లవారిన తర్వాత నామె ముందురోజు రాత్రి స్వప్న వృత్తాంతమును తన తండ్రికి తెలిపి, ఆ నోమును నోచుకొనెను. [ఇంకా... ]

పిల్లల పాటలు - అమ్మకొక ముద్ద

ఆకేసి ఉప్పేసి
పప్పేసి అన్నం పెట్టి
చారేసి నెయ్యివోసి
అమ్మకొక ముద్ద

చెల్లికొక ముద్ద
అక్కకొక ముద్ద
అవ్వకొక ముద్ద
తాతకొక ముద్ద [ఇంకా... ]

వంటలు - అటుకుల పోణీ

కావలసిన వస్తువులు:

గోభీ పువ్వు (చిన్నది) - 1
ఆలు - 2
లావు అటుకులు - 250 గ్రా
పచ్చి మిర్చి (తరిగినవి) - 6
కరివేపాకు - 2 రెమ్మలు
కొత్తిమీర - 2 రెమ్మలు
ఆవాలు - 5గ్రా
జీలకర్ర - 5 గ్రా
ఎండుమిర్చి - 3
పసుపు - అర టీ స్పూను
ఉప్పు, రిఫైండ్ ఆయిల్ - సరిపడినంత
పచ్చి కొబ్బరి తురుము - కొద్దిగా

తయారు చేసే విధానం:
కడాయిలో నూనె వేడి చేసి పప్పు దినుసులు, పచ్చిమిర్చి వేసి వేయించాలి. కరివేపాకు, ఆవాలు, జీలకర్ర, ఎండుమిర్చి, పసుపు, ఉప్పు వరసగా కాక గోభీ, ఆలు ముక్కలు వేసి కలిపి సన్నని సెగపై ఉడికించాలి. [ఇంకా... ]

నీతి కథలు - పుట్టినరోజు

ఉదయం ఆరు గంటలు కావొస్తోంది. రవి ఇంకా నిద్రలేవలేదు. "ఒరేయ్ రవి! లేవరా! ఈరోజు నీ పుట్టినరోజు, మరచిపోయావా"? అంటూ సునీత గదిలోకి వచ్చింది. మగతనిద్రలో వున్న రవి, తల్లి పిలుపుతో లేచికూర్చున్నాడు. అది చూసి సునీత "హ్యపీ బర్తడే" అంటు శుభాకాంక్షలు తెలిపింది. "ముందు నువ్వు వెళ్ళి స్నానం చేసిరా! మీ డాడీ హాల్లో ఎదురచూస్తున్నారు" అంటూ వెళ్ళిపోయింది.

రవి తండ్రి రాఘవ పట్టణంలో పెద్ద వ్యాపారస్ధుడు. రవి వారికి ఒక్కగానొక్క కొడుకు. ఆ ఊరి పాఠశాలలో ఆరవ తరగతి చదువుతున్నాడు. కలవారి బిడ్డయినా క్రమశిక్షణతో పెరిగాడు. మాష్టార్లకు రవి అంటే చాలా యిష్టం. చదువుల్లోను, ఆటల్లోను ఫస్టు. తోటి పిల్లలతో స్నేహంగా ఉంటాడు. పేదపిల్లలను అవసరాల్లో ఆదుకొంటాడు. రవి స్నానం చేసి వచ్చి తల్లిదండ్రుల ఆశీస్సులందుకొన్నాడు. రాఘవ వందరూపాయల నోటును రవి చేతికిచ్చి "నీ కిష్టమైన వస్తువు కొనక్కో" అని చెప్పి వెళ్ళి పోయాడు. [ఇంకా... ]

వ్యక్తిత్వ వికాసం - ఏకాగ్రత

"వింటే భారతం వినాలి. తింటే గారెలే తినాల". అనే సామెత మీరు ఎప్పుడైనా విన్నారా? తినటానికి గారెలు ఎంత రుచిగా ఉంటాయో, వినటానికి భారతం అంత బాగా ఉంటుందని దాని భావం. భారతంలో కౌరవులు, పాండవుల కథ ఉన్నది.

ధృతరాష్ట్రుడు పుట్టడమే గుడ్దివాడుగా పుట్టాడు. ఆయనకు నూరుగురు కొడుకులు. వాళ్ళందరినీ కలిపి "కౌరవులు" అంటారు. పాండు రాజుకు అయిదుగురు కొడుకులు. వాళ్ళందరిని కలిపి "పాండవులు" అంటారు. పాండవులలో పెద్దవాడు ధర్మరాజు. మిగిలిన వాళ్ల పేర్లు వరుసగా భీముడు, అర్జునుడు, నకులుడు, సహదేవుడు. పాండవులు చిన్నవాళ్లగా ఉన్నప్పుడే వాళ్ల తండ్రి చనిపోయినాడు. అందువల్ల వాళ్ళు కూడ కౌరవులతో కలసి ధృతరాష్ట్రుని వద్దనే పెరుగుతున్నారు. ద్రోణాచార్యుడు అనే అయన వాళ్లకు విలువిద్యను నేర్పుతున్నాడు. విలువిద్య అంటే బాణాలు ఎట్లా వేయాలో నేర్పే విద్య. [ఇంకా... ]

ఎందుకు, ఏమిటి, ఎలా - బల్బు

ఒక బల్బును లోహపు తీగతో ఒక బ్యాటరీకి కలిపితే బల్బు వెలుగుతుంది. ఎందుకంటే ఆ విద్యుత్తు వలయంలో కరెంటు ప్రవహిస్తుంది కాబట్టి. కరెంటు అంటే ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహమేకదా. మరి ఆ ఎలక్ట్రాన్లు బ్యాటరీకి సంబంధించినవా? ఒకవేళ బ్యాటరీవి అయితే బల్బును దారపు పోగుతో కలిపినా వెలగాలి కదా. ఎలక్ట్రాన్లు లోహపు తీగవే అయితే ఇక బ్యాటరీ అవసరం ఏముంది? వలయంలో కరెంటు ప్రవహిస్తే బల్బు ఎందుకు వెలగాలి?

అన్ని రకాల పదార్థాల్లోను, మనుషుల్లోను ఉండే ఎలక్ట్రాన్లను పక్కకు తీసి ఏది దేని నుంచి వచ్చిందో చెప్పమంటే ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. బల్బు ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహం వల్లనే వెలుగుతుంది. బల్బులో వెలుగునిచ్చేది కాంతి శక్తి. ఏ శక్తినీ శూన్యం నుంచి పుట్టించలేము. ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహంలో ఉండే గతిజశక్తి మొదట ఉష్ణశక్తిగాను, తిరిగి కాంతి శక్తిగాను మారి వెలుగునిస్తుంది. [ఇంకా... ]

వ్యాయామ శిక్షణ - పరీక్షలకు చదివేటప్పుడు ఎలా...

ఏకాగ్రతగా చదివితేనే, ఒత్తిడికిగురికాకుండా చదివిందంతా ఒక పద్ధతిప్రకారం సమీక్షించుకోగలిగితేనే పరీక్షలలో మంచి ఫలితాలు పొందవచ్చు. తేలికగా వుండే శ్వాస వ్యాయామాలు...చాలాసేపు కదలకుండా కూర్చుని చదవగలిగే ఏకాగ్రతనిస్తాయి. రిలాక్సేషన్ వ్యాయామాలు మనసు మీద వత్తిడి పడకుండా చూస్తాయి. అసలే పరీక్షల హడావుడిలోవుంటే ఈ గొడవేంటని విసుక్కోకుండా ఈ చిన్నచిన్న వ్యాయామాలు చేసి చూడండి ఎంత తేడా ఉంటుందో మీకే తెలుస్తుంది. ఏమేమి చేయవచ్చంటే...

1. దీర్ఘంగా శ్వాస తీసుకొని వదిలే...బ్రీతింగ్ ఎక్సర్ సైజులు ఎంతో హాయినిస్తాయి.
2. సూర్యనమస్కారాలు అలవాటుంటే క్రమంతప్పకుండా చేయండి.
3. ఒక అరగంట సేపు వేగంగా నడవండి.
4. బాల్ బ్యాట్మెంటెన్ గానీ, టెన్నీస్ గాని కాసేపు ఆడండి.
5. పదినిముషాలు అలా సైకిల్ మీద ఒక రౌండ్ కొట్టిరండి. [ఇంకా... ]

ఆధ్యాత్మికం - పరమేశ్వరుని ఆరాధన

సృష్టి మొత్తం ఒక నియమ పూర్వకమైన సువ్యవస్తతకు లోబడి నడుస్తోంది. గ్రహాలు, నక్షత్రాలు తమ తమ కక్ష్యలలో ఇరుసుమీద ఈమాత్రం అటూఇటూ దారి తప్పకుండా పరిభ్రమిస్తాయి. దివారాత్రులు, ఋతువులు మొదలగు వాటిలో ఒక నియమం ఏర్పడి ఉన్నది. కర్మ ఫలాలు ఒక దైవవ్యవస్తకు సంబంధించినవే. పాలు పెరుగుగా మారటానికి, విత్తనం మొక్కగామారటానికీ కొంతసమయం పడుతుంది. అదే విధంగా కర్మలననుసరించి మంచిచెడుల ఫలితం కొంతసమయం వెనుకా ముందుగానైనా నిశ్చితరూపంలో అందుతుంది. అలాకాని పక్షంలో ప్రపంచమంతా ఆటవిక న్యాయం రాజ్యమేలేది. నోరున్నవాడిమాటే చెల్లుబాటవుతూ, బలమున్నవాడిమాటే సాగుతూ వుండేది. కానీ అలాజరగటంలేదు.

విధ్వాంసులు, ధనవంతులు కళాకారులూ పహిల్వానులు కాగలగాలి అనుకొంటే కృషిసాధన చేసి తీరాలి. కృషికి తగిన ఫలితం తప్పక లభిస్తుంది. ఏజాతి విత్తనాలు నాటుతామో ఆ జాతి పంటనే కోరుకుంటాము. మధ్యం తాగినవాడికే నిషా తలకెక్కుతుంది. విషంతాగినవాడు ప్రాణాలు పోగొట్టుకొంటాడు. ఇదే కర్మఫలం యొక్క సునిశ్చిత వ్యవస్తకు ప్రత్యక్ష ప్రమాణం. [ఇంకా... ]

వంటలు - ఆలూ చిప్స్

కావలసిన వస్తువులు:

బంగాళ దుంపలు (ఆలూ) చెక్కు తీసినవి - 1/2 కిలో.

తయారు చేసే విధానం:

బంగాళాదుంపలను శుభ్రంగా కడిగి తీసి సన్నని ముక్కలుగా నిలువుగా కోసుకోవాలి. ఆ ముక్కల్ని నీళ్లలో ఐదు నిముషాల పాటు నానపెట్టాలి. తరువాత వడకట్టి పొడి బట్టలో వేసి వాటిలో ఉన్న పిండి పోయేవరకు మెత్తగా ఒత్తాలి. ఇలా చెయ్యడం వల్ల ముక్కలు ఒకదానికొకటి అతుక్కోవు, వేగించినప్పుడు కళాయికి అంటుకుపోవు. [ఇంకా... ]

లాలి పాటలు - లాలి పాట

లాలనుచు నూచేరు లలనలిరుగడల
బాల గండవర గోపాల నినుజాల లాలీ లాలీ

ఉదుటు గుబ్బల సరము లుయ్యాలలూగ
పదరి కంకణరవము బహుగతుల మ్రోగ

ఒదిగి చెంపలకొప్పు లొక్కింత వీగ
ముదురు చెమటల నళికములు తొప్పదోగ ||లాలీ||

మలయ మారుతగతులు మాటికి చెలంగ
పలుకు కపురపుతావి పైపై మెలంగ ||లాలీ|| [ఇంకా... ]

జానపద కళారూపాలు - కలాపాలు

జానపద కళారూపాలలో కలాపం చాలా ప్రసిద్ధమూ, ప్రాచీనమూ అయినది. భామా కలాపం, గొల్ల కలాపం, చోడిగాని కలాపం - ఇలా కలాపాలన్న పేరున చాలా ఉన్నాయి. ఒక్క మాటలో చెప్పుకోవాలంటే యక్షగాన ప్రబంధాలకు రూపాంతరాలే కలాపం, బుర్రకథ, హరికథ. ఏదో ఒక నాయిక పాత్రను ధరించి ఆడుతూ, పాడుతూ తన కథను తానే మనకు చెప్పే యక్షగాన రూపమే కలాపం. భామాకలాపం, గొల్లకలాపం వంటివి దేశీకిందకు రావు. మార్గశాఖకు చెందినవి. అయితే చోడిగాని కలాపం మొదలయినవి దేశీ శాఖకు చెందినవి. కలాపం అన్నది, కలాప రచనలు అనేది వ్యవహారంలో ఉన్న పేరు. [ఇంకా... ]

భరతమాత బిడ్డలు - పొట్టి శ్రీరాములు

పేరు - పొట్టి శ్రీరాములు
తండ్రి పేరు - గురవయ్య
తల్లి పేరు - శ్రీమతి మహాలక్ష్మమ్మ
పుట్టిన తేది - 1901
పుట్టిన ప్రదేశం - మద్రాసు
చదివిన ప్రదేశం - నెల్లూరు
రచనలు - 'ఎ బంచ్ ఆఫ్ ఓల్డ్ లెటర్స్ ', 'డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా', 'గ్లింపెస్స్ ఆఫ్ వర్డ్ హిస్టరీ'
స్వర్గస్తుడైన తేది - డిసెంబర్ 15
గొప్పదనం - నిరాహారదీక్ష చేసి మద్రాసు రాష్ట్రాం నుంచి ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని వేరు చేసినారు.

ఒకప్పుడు మన ఆంధ్రాప్రాంతం మద్రాసులో అంతర్భాగంగా ఉండేది. తమిళ సోదరులు, మనం ఎంతో ఐకమత్యంగా, అన్యోన్యంగా ఉన్నప్పటికీ, పరిపాలనా పరంగా, భాషాపరంగా కొన్ని ఇబ్బందులు ఉండేవి! మిగతా రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే మద్రాసు రాష్ట్రంలో జనాభా ఎక్కువైయింది. వైశాల్యం కూడా ఎక్కువే. అందుచేత ఆంధ్రులకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలని తెలుగువారు కోరుకునేవారు. కానీ అందుకు పాలకులు అంగీకరించలేదు. అనేక ప్రయత్నాలు చేసినా విఫలమయ్యాయి. చివరికి పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహారదీక్ష ప్రారంభించారు. యుద్దాలతో సాధించలేని కార్యాన్ని శాంతియుత పోరాటంతో సాధించిన శ్రీరాములు చిరస్మరణీయులు. ఆయన గురించి తెలుసుకుందాం. [ఇంకా... ]

పిల్లల పాటలు - ఉయ్యాల...

లాల ఉయ్యాలమ్మ జోల ఉయ్యాల
ఊగేటి మా పాప తూగుటూయ్యాల

చిల్లి ఉయ్యాలమ్మ పొట్టి ఉయ్యాల
పట్టి ముద్దులపాప పసిడి ఉయ్యాల

పాల ఉయ్యాలమ్మ గాలి ఉయ్యాల
ఆకాశవీధిలో కెగురు ఉయ్యాల [ఇంకా... ]

వ్రతములు - నందికేశ్వర వ్రతము

ఈ వ్రతము చేయాలనుకునే వారు ఈ కథను చదువుకోవాలి.

ఒకనాడు పార్వతి శివుని పాదములు పట్టుచుండగా నతడామె చేతులు కఠినముగ నున్నందున తన పాదములను పట్టవలదనెను. పార్వతి తన చేతులెందుకు కఠినముగ నున్నవో తెలుపవలసినదని యడుగగా హరుడామె పరోపకారము చేయకపోవుటచే నట్టి కాఠిన్యము హస్తములకు వచ్చెననియు, అవి మృదుత్వమునందుటకు నీళ్ళాటిరేవున వేడి నీళ్ళతో వచ్చుపోవువారికి తలంటి నీళ్ళు పోయవలయుననియు చెప్పెను. పార్వతి భర్త ఆఙ్ఞతో అట్లు చేయుచుండగా నొక పేదరాలు వచ్చి, ఆమెతో తలంటినీళ్ళు పోయించుకొని వెల్లుచుండగా ఆమెపై దయ తలచి పార్వతి సంపదనిచ్చెను. నాటి నుండి ఆ పేదరాలు ధనవంతురాలయి గుమ్మం లోకి వచ్చువారికి పని చెప్పుచుండెను. ఆ సంగతి పార్వతికి తెలిసి గర్విష్టురాలగు ఆమె భాగ్యమును తీసివేయుటకు విఘ్నేశ్వరుని పంపగా అతనికామె ఉండ్రాళ్ళ నైవేద్యము పెట్టెను. [ఇంకా... ]

మీకు తెలుసా - పాస్‌వర్డ్ గుర్తుండాలంటే...

మెయిల్ ఓపెన్ చేసేటప్పుడు చాలా మంది ఎవ్వరూ కనుక్కోలేని విధంగా పాస్‌వర్డ్ ఇవ్వాలని పప్పులో కాలేస్తుంటారు. ఒక్కోసారి పాస్‌వర్డ్ గుర్తురాక నానా తంటాలు పడాల్సి వస్తుంది. ఇలాంటి సమస్య ఎదురుకాకుండా ఉండాలంటే...

పాస్‌వర్డ్ ఇచ్చేటప్పుడు వాళ్ళ కారునెంబర్లు, లేదా బైక్ నెంబర్లతో వారికి ఇష్టమైన పువ్వుల నెంబర్లు మిళితం చేసి ఇవ్వవచ్చు.

ఉదా: మీ కారు నెంబర్ AP04 అనుకోండి. మీకిష్టమైన పువ్వు లిల్లీ (lily) అనుకోండి. అప్పుడు మీ పాస్‌వర్డ్ నెంబర్ alpi014y ఇవ్వవచ్చు. [ఇంకా... ]

జానపద గీతాలు - ఓ చిన్నదానా విడవనె చెంగు

ఓ చిన్నదానా విడవనె చెంగు
ఓ చిన్నదానా వదలనె కొంగు
బందారు చిన్నదాన బాజాబందూలదాన
బాజాబందూల మీద మోజేల లేదే ..ఓ చిన్నదానా..

గుంటూరు చిన్నదాన గుళ్ళా పేరులదానా
గుళ్ళాపేరుల మీద కళ్ళూపోలేదే .. ఓ చిన్నదానా..

కాకినాడ చిన్నదానా కాసూల్ కంటేలదానా
కాసూల్ కంటేల మీద మనసేలలేదే .. ఓ చిన్నదానా.. [ఇంకా... ]

వ్యక్తిత్వ వికాసం - ఆందోళనను అరికడదాం

సగటు మానవుడి సాధారణ స్పందనలలో ఆందోళన ఒకటి. వాస్తవానికి ఇది సర్వసాధారణంగా ప్రతి వ్యక్తిలోనూ ఎదో ఒకనాడు కలిగేదే. ఆందోళన చెందని మనిషి ఉండడం అంటూ జరగదు. ఐతే ఆందోళన చెందే పర్సెంటేజిలోనే ఉన్నది అసలు కథంతా. చిన్నా, పెద్దా ప్రతి సంఘటనకీ స్పందించే మనిషికే ఎన్నో తలనొప్పులు. ప్రతి సంఘటన సంఘర్షణ కాబోదు. అలా అవుతుందేమోనన్న ఆలోచనే ఆందోళనకు గురిచేస్తుంది ఎవరినైనా.ఆందోళన అనేది ఒక మానసిక వ్యాధి. మెదడును తొలుచుకుతినే క్రిమిలాంటిది. శరీరంలోని జీవ శక్తిని ఇది పీల్చేస్తుంది. మనస్సు నీరసపడిపోయి, అంతర్దృష్టి లోపించినప్పుడు మనస్సు అంతే మబ్బులు క్రమ్మేస్తాయి. మనస్సు గాబరాపడిపోతుంది. దుఖంతోనూ, విచారంతోనూ మునిగిపోతుంది. కాబట్టి, ఆందోళన, ఆదుర్దా, దుఖం అన్నీ ఏకమవుతాయి. ప్రతి నిత్యం ఎన్నో అవసరాలు,కోరికలు మనను చుట్టేస్తుంటాయి. ప్రతిదీ అవసరంగానే కనిపిస్తుంటుంది. ఆ అవసరాన్ని సాధించుకోవడంకోసం తీవ్రంగా ప్రయత్నించడం, అది సాధ్యం కాకపోయినప్పుడు తీవ్ర నిరాశకు గురికావడం జరుగుతుంటుంది. [ఇంకా... ]

పిల్లల ఆటలు - మెదడుకు పదును

ఎంతమంది ఆడవచ్చు : పది మంది
కావలసిన వస్తువులు : 20 రకాల చిన్నచిన్న వస్తువులు, పేపర్లు, పెన్సిళ్ళు, దుప్పటి
ఆడే స్థలం : గదిలో ఆడవచ్చు
ఆటగాళ్ళ వయస్సు : 5 నుండి 7 సం||రాల మధ్య
పోటీ సమయం : 10 నిమిషాలు
ముందుగా 20 రకాల చిన్న చిన్న వస్తువులను ఒక గదిలో ఉంచాలి. పిల్లలందరిని కూర్చోబెట్టి వస్తువులను పరిశీలించమని చెప్పాలి. [ఇంకా... ]

కథలు - మరో ఉప్పెన

"వీణ్ణి చూస్తూంటే చాలా అసూయగా ఉందే నాకు!" తల్లిని కరుచుకొని ఒదిగి పడుకున్న కొడుకును చూస్తూ అన్నాడు వెంకటరమణ. ఆ దగ్గరితనాన్ని తాను కోల్పోయిన భావం కనిపించింది అతడి గొంతులో. మంచాన్ని ఆనుకొని తనకు దగ్గరగా కూర్చున్న భర్త బుగ్గ మీద కొంటెగా పొడిచింది అమృత. కొడుకు తలను నిమురుతూ "వీడు అసలు నాకు పుట్టిన వాడేనా అమృతా!" అన్నాడు వెంకటరమణ. అతడి పెదాల మీద చిరు మందహసం. వెంకటరమణ చెవిని ఒక గుంజు గుంజింది అమృత. "పరాచికమా?". "అది కాదు. ఎప్పుడూ అమ్మా అమ్మా అంటూ నీ ఊసేగాని నాన్న అంటూ ఒక వెధవ ఉన్నాడని వీడికి తెలియదే !". గాలికి కొట్టుకుంటున్న కిటికీ రెక్కలకేసి చూసింది అమృత . ఇంటి పైకప్పు పెంకుల పగ్గుళ్ళలోంచి మెరుపులు స్పష్టంగా కనిపిస్తూంటే ఉరుముల శబ్దానికి కదిలిన చెట్టుకొమ్మల గలగలలు వింతగా వినిపిస్తున్నాయి. "నిన్నా మొన్నా లేదు. ఇప్పుడు గాలికూడా మొదలయినట్లుంది. "కిటికి తలుపులు వేయడానికి లేచాడు వెంకటరమణ. ఆ పెంకుటిల్లు మధ్యతరగతికి స్థితిగతులకు నిలువుట్టదంలా ఉంది. [ఇంకా... ]

ఇతిహాసాలు - రామాయణము - పాత్రలు - ముఖ్యాంశాలు

రామాయణము మహాకావ్యము. ఇందులో 24,000 శ్లోకాలు సంస్కృత భాషలో వాల్మీకి మహర్షిచే రచించబడ్డాయి. ఇందులో సీతారాముల పవిత్ర చరిత్ర, కొడుకు తండ్రిని ఏవిధంగా గౌరవించాలీ, సోదురులు ఒకరిపట్ల మరొకరు ఎటువంటి ప్రేమ కలిగి ఉండాలి, మిత్రుల మధ్య అన్యోన్యత ఎలా ఉండాలి, రాజు ప్రజలనెలా పాలించాలి మొదలైన వివరాలుంటాయి. శ్రీరామచంద్రుడు సాక్షాత్ నారాయణుడే అయినప్పటికీ దైవశక్తిని వినియోగించకుండా మానవ శక్తితోనే దుష్ట శిక్షణ చేయడమే కాకుండా ఒక సాధారణ మానవుడుగా జీవించాడు. అరణ్యవాసం, భార్యావియోగం వంటి కష్టాలన్నీ అనుభవించాడు. రావణ సంహారం మాత్రమే రామాయణ పరమార్ధం కాదు. ఆ త్రేతాయుగాన చెలరేగిన అధర్మాన్ని, బహుభార్యత్వాన్నీ, అసత్యాన్నీ కూడా నిర్మూలించడం,మనిషిలోని దుర్గుణాలన్నీ తొలగించడమే రామావతారం ఉద్దేశం. ఈ సత్కార్యాలవల్ల సాధారణ ప్రజలు ఆయన బాటలోనే నడిచి సుఖ జీవనం సాగించే అవకాశం కలిగింది. అందుకే ఏ యుగానికైనా ఆయనే ఆదర్శ పురుషుడు. [ఇంకా... ]

నీతి కథలు - ఆటో డ్రైవర్ నిజాయితీ

ఏలూరు పట్టణములో నరేష్ అనే అతడు ఆటో నడుపుకుంటూ జీవనం సాగిస్తున్నాడు. అతనికి తల్లి, తండ్రి, భార్య, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు. సంపాదన చాలక అవస్థలు పడుతుండేవారు.తల్లికి అనారోగ్యంగా ఉండేది, తండ్రి సంపాదన అంతంతమాత్రమే. అయినా నీతి తప్పక వచ్చే సంపాదనతో తృప్తిగా జీవిస్తున్నారు. ఒక రోజున ఇద్దరు దంపతులు అతని ఆటోలో అశోక్‌నగర్‌కి స్టేషన్ నుండి ఎక్కారు. వారు ధనవంతులు. నగలుగల బ్యాగ్ ఆటో వెనుక భాగములో పెట్టి దిగిపోయారు. ఇంటికి వచ్చి భోజనము చేస్తుండగా కూతురు ఆటో ఎక్కి ఆడుకుంటూ ఆ బ్యాగ్‌ను చూసి ఇంటిలోకి తెచ్చింది. బ్యాగ్‌లో తినే ఆహారపదార్థములేమైనా వున్నాయేమో అని జిప్ వూడదీసి చూస్తే దాంట్లో బంగారు ఆభరణాలు, డబ్బు వున్నాయి. వెంటనే తల్లిదండ్రులకి చెప్పింది. [ఇంకా... ]

భరతమాత బిడ్డలు - బాలగంగాధర్ తిలక్

పేరు - బాలగంగాధర్ తిలక్
పుట్టిన తేది - 23-7-1856
పుట్టిన ప్రదేశం - రత్నగిరిలో
చదువు - న్యాయశాస్త్రం
గొప్పదనం - బ్రిటీషుపరిపాలనపై ప్రజలలో చైతన్యమును పెంపొందించెను. భారతీయులలో విద్యాభివృద్దికి అతడు పాటుపడెను. తిలక్ రచించిన గ్రంథాలు ('గీతారహస్యం', 'ఆర్కిటిక్ హొం ఆఫ్ వేదాస్') ; స్థాపించిన పత్రికలు ('కేసరి', 'మరాటా')
స్వర్గస్తుడైన తేది - 1-8-1920

బాలగంగాధర్ తిలక్ 1856 వ సంవత్సరం జులై 23న రత్నగిరిలో జన్మించాడు. తండ్రి ఒక సామాన్య బడిపంతులు. తల్లి మహాభక్తురాలు. చిన్నతనంలోనే తిలక్ తండ్రి అతనికి సంస్కృతంలోనూ, గణిత శాస్త్రంలోనూ గట్టిశిక్షణ ఇచ్చాడు. తిలక్ కూడా చదువు పట్ల ఎంతో ఆసక్తి చూపుతూ మెట్రిక్యులేషన్ దాకా ఉత్తమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడవుతూ వచ్చాడు. అతనికి పదహరేళ్ళు వచ్చేసరికి తల్లిదండ్రులిద్దరూ మరణించటం, అతని వివాహం జరగటం అన్ని జరిగిపోయాయి. [ఇంకా... ]

పర్యాటకం - ఉడిపి

కర్ణాటక రాష్ట్రం దక్షిణ కన్నడ జిల్లాకు పశ్చిమంగా మంగళూరుకు 60 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ఉడిపి ఒక పుణ్యక్షేత్రం. అనేక దేవాలయాలతో, ప్రతినిత్యం లక్షలాది మముక్షువులైన యాత్రికులతో, నిత్యనూతనోత్సవాలతో కళకళాలాడుతుంటుంది. ఇచ్చటి వాతావరణం ఎప్పుడూ అనుక్షణ ప్రవర్ధమానమైన దివ్య చైతన్యంతో స్పందిస్తూ ఉంటుంది. 'ఉడుప ' (చంద్రుడు) అనే పదాన్ని అనుసరించి 'ఉడిపి' అనే పేరు ఏర్పడింది. చారిత్రక ప్రసిద్దమైన ఈ పవిత్ర యాత్రాస్ధలం పరిశుభ్రంగా చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. అక్కడక్కడ పెద్ద పెద్ద అందమైన మామిడి తోటలతో, పనస తోటలతో సువిశాలమైన వరి పొలాలగుండా ప్రయాణంచేసే యాత్రికులకు ఇచ్చటి కొబ్బరి చెట్లు, పోకచెట్లు స్వాగతం పలుకుతుంటాయి. 13వ శతాబ్దానికి చెందిన శ్రీ మధ్యచార్యులు శ్రీ శంకరుల అద్వై తమతాన్ని, శ్రీ రామానుజుల విశిష్టాద్వైత మతాన్ని పూర్తిగా ఖండించి కొత్తగా ద్వైత మతాన్ని (మద్వ మతం) ప్రతిపాదించిన అవతారమూర్తి - వాయుదేవుడు, హనుమంతుడు, భీమసేనుల అవతారం అని ప్రతీతి. గొప్ప పండితుడైన అచ్యుత ప్రేక్షుల ఆశ్రయంలో వేదవేదాంతంగాలు అధ్యయనం చేసిన మధ్వచార్యు (వాసుదేవుడు) ల ధారణాశక్తి సునిశితమైనది. వీరి శరీరం దార్ధ్యం అసాధారణ, అపారం. [ఇంకా... ]

వంటలు - కంది పచ్చడి

కావలసిన వస్తువులు:

కందిపప్పు - పావుకిలో.
ఎండు మిర్చీ - పది.
జీలకర్ర - ఒక చెంచా.
ఉప్పు - సరిపడినంత.
తయారు చేసే విధానం :

కందిపప్పుని మాడనీయకుండా మంచి సువాసన వచ్చేలా వేయించాలి. అది వేగుతుండగానే ఎండుమిర్చి తొడిమలు లేకుండా అందులో వేయాలి. బాగా వేయించి ఈ పప్పుమిరపకాయల్తో తగుపాటి ఉప్పువేసి కొంచెం నీళ్ళు చిలకరిస్తూ మెత్తగా పచ్చడి రుబ్బుకోవాలి. [ఇంకా... ]

జానపద కళారూపాలు - తోలుబొమ్మలు

దీర్ఘ కాలంగా ఆంధ్ర దేశంలోని ఆబాల గోపాలాన్ని అలరిస్తున్న కళారూపం తోలుబొమ్మలాట. ప్రేక్షకులకు కన్నులపండుగ కల్పించే కళారూపమిది. బొమ్మలతో నాట్యం చేయించడమే తొలుబొమ్మలాట కళారూపం.తోలుబొమ్మలాటల గురించి అనేక శాసనాల్లో కూడా లిఖించబడి ఉంది.

మన ప్రాచీన కళారూపలలో తోలుబొమ్మలు ఒకటి. ఇవి క్రీస్తు పూర్వం 3వ శతాబ్ధినాటికే చాలా ప్రచారంలో ఉన్నాయని తెలుస్తూంది. తెనుగువారి ప్రాచీన కళా వైదగ్ద్యాన్ని ఖండాంతరాలకు వ్యాపించి పెట్టిన కళ ఇది. నేడు పాశ్చాత్య దేశాలలో గొప్పగా చెప్పుకొనే ఛాయా ప్రదర్శనాలకు మూలం ఈ తోలుబొమ్మలే. ఖండాంతరాలకు - జావా, బోర్నియా, సుమిత్ర, బలి, సయాం, కంబోడియా, బర్మా మొదలయిన దేశాలలో - మన దేశంనుంచీ వలస వెళ్ళినవారు తోలుబొమ్మలను ప్రదర్శిస్తూ, రామాయణం, భారతం మొదలయిన కథలను ఎక్కువగా ప్రదర్శిస్తుంటారు. [ఇంకా... ]

పుణ్యక్షేత్రాలు - మంత్రాలయం

కర్నూలు నుండి ఎమ్మిగనూరు ద్వారా తుంగభద్రానదీ తీరంలో పెద్ద సన్యాసులైన శ్రీరాఘవేంద్రస్వామి సమాధి నొందిన బృందావనం ముఖ్య విశేషం మంత్రాలయం శ్రీరాఘవేంద్రస్వామి సమాధి దేవాలయం మంత్రాలయం రోడ్ రైల్వే స్టేషనుకు సుమారు 15కి.మీ. దూరం వుంది. ఇక్కడకు రాష్ట్రంలో పలుచోట్ల నుండి టూరిస్టు బస్సులు, R.T.C. బస్సులు నడపబడుతున్నాయి. భారతీయాత్మ, ఆధ్యాత్మిక విద్య 'ద్వైతవేదాంతము' నకు విశిష్టసేవ చేసిన మహామహులు, ఉపనిషత్తులకు ఖండార్ధలు, అనేక ఆధ్యాత్మిక గ్రంధాలకు వ్యాఖ్యానములు వ్రాసి జ్ఞానభక్తిని ప్రభోధించిన సద్గురువు శ్రీమంత్రాలయ రాఘవేంద్రస్వామి వారు. వారు ఇక్కడనే జీవసమాధి పొందారు. [ఇంకా... ]

మీకు తెలుసా - పెన్సిల్ పుట్టిందిలా...

పిల్లలూ! మీకు బొమ్మలు గీయడం వచ్చునా? సరే, బొమ్మలు గీయటానికి ఏమేంకావాలో చెబుతారా? పెన్సిల్, రబ్బర్, కాగితమూ.. అంటున్నారా, సరిగానే చెప్పారు. ఈ రోజు మనం పెన్సిల్ పుట్టుక గురించి తెలుసుకుందాం.

జోసెఫ్ డిక్సన్ ఇంగ్లాండ్‌లో పుట్టాడు. చాలా పేదవాడు. ఇల్లు గడవటానిక ఒకచిన్న దుకాణంలో పనికి చేరాడు. యజమాని చెప్పింది గుర్తుపెట్టుకోవటానికి ఏం చెయ్యాలో తెలియక ఒకరోజు బయటపడి ఉన్న ఓ నల్లరాయితో గోడమీద రాశాడు. అంతే! ఆ రోజు నుంచి ముఖ్యమైన విషయాన్ని గోడమీద ఆ నల్లరాయితో రాసేవాడు. ఆ రాయే 'గ్రాఫైట్'. [ఇంకా... ]

ఆధ్యాత్మికం - భగవద్గీత సారం

నీవు అనవసరంగా ఎందుకు దిగులుపడుతున్నావు? నీవు ఎవర్ని చూసి భయపడుతున్నావు? నిన్ను ఎవరు చంపగలరు? ఆత్మకు పుట్టుక గిట్టుకలు లేవు. జరిగినది మంచికోసమే జరిగింది. జరుగుతున్నదేదో మంచికోసమే జరుగుతోంది. జరగబోయేది మంచి కోసమే జరగబోతుంది. గతాన్ని గురించి మనస్సు పాడుచేసుకోవద్దు. భవిష్యత్తును గురించి దిగులుపడవద్దు. ఏమి నష్టపోయావని నీవు బాధపడుతున్నావు? నీతో కూడా నీవు ఏమి తెచ్చావు? ఏమి పోగొట్టుకున్నావు? నీవు ఏమి తయారుచేసావు? ఆ చేసినదేదో నాశనం అయింది. నీవు ఏమీ తీసుకురాలేదు. నీ దగ్గరున్న దాన్ని నీవు ఇక్కడే పొందావు. [ఇంకా... ]

లాలి పాటలు - కృష్ణ లాలీ యశోదమ్మ

కృష్ణలాలీ నందుని కృష్ణలాలీ యశోదమ్మ

నోముల పంట కృష్ణలాలీ || కృ ||

పాలు పెరుగు వెన్నతిని గోల చేసేవు

రవ్వలేల నీతో కృష్ణ వేగలేనురా || కృ ||

గోపకాంతలంతవచ్చి చాడీ చెప్పేరు

నీకు కరువ ఇంట పెరుగు పాల కెపుడైన || కృ || [ఇంకా... ]

పిల్లల ఆటలు - ఉల్టాపుల్టా గేమ్

ఎంతమంది ఆడవచ్చు : ఎంతమందైనా.
కావలసిన వస్తువులు : పేపరు, పెన్ను.
ఆడే స్థలం : గదిలో ఆడవచ్చు

ఈ గేమ్ కి ముందుగానే అన్ని రడీ చేసుకోవాలి. ఒక పేపర్ కింది విధంగా రాసుకోవాలి.

ఉదాహరణకు:

వ త్రి న రా - నవరాత్రి
ప సం ఉ వా - ఉపవాసం
నం రం అ త - అనంతరం
ణి ది మ వ్య - దివ్యమణి [ఇంకా... ]

పెద్దల ఆటలు - అష్టాదశా శక్తిపీఠాల ఆట

అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు పేర్లు

ఈ ఆట లో పాల్గొనే వారందరికీ ఆట నిర్వహించేవారు పేపరు పెన్ను ఇవ్వాలి. ఆట ఏమిటంటే ఒక్క నిముషంలో అష్టాదశ శక్తిపీటాల పేర్లు వ్రాయాలి. ఎవరైతే ఎక్కువ రాస్తారో వారే విన్నరు.

నిర్వహించేవారి కోసము:

అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు:

శ్రీ శాంకరీ దేవి - శ్రీలంక
శ్రీ కామాక్షి దేవి - కంచి
శ్రీ సింహళ దేవి - ప్రద్యుమ్నం
శ్రీ చాముండీ దేవి - కంసపట్టణం [ఇంకా... ]

వంటలు - కాకరకాయ చిప్స్

కావలసిన వస్తువులు:

కాకరకాయలు - 1 కిలో.
కార్న్‌ఫ్లోర్ - 50 గ్రా.
మైదా - 70 గ్రా.
అల్లం, వెల్లుల్లి - ఒకటిన్నర టీ స్పూన్.
ధనియాలపొడి - 1 టీ స్పూన్.
కారం - అర టీ స్పూన్.
జీలకర్ర పొడి - అర టీ స్పూన్.
కొత్తిమీర - 2 కట్టలు.
ఉప్పు - తగినంత.
నిమ్మ ఉప్పు - అర టీ స్పూన్.
రిఫైన్డ్ ఆయిల్ - వేయించడానికి సరిపడా.
రెడ్ఆరెంజ్ కలర్ - చిటికెడు.

తయారు చేసే విధానం :

పొడవుగా ఉన్న కాకరకాయల్ని ఎంచుకోండి. శుభ్రం చేశాక చాకుతో పొడవుగా సన్నగా తరగండి. ఈ ముక్కల్ని మరుగుతున్న నీళ్లలో వేయండి. ఈ నీళ్లలో ఉప్పు, నిమ్మ ఉప్పు కలపండి. అయిదు నిమిషాల పాటు కాకరకాయ ముక్కల్ని ఉంచి నీళ్లను వడగట్టండి. [ఇంకా... ]

పిల్లల పాటలు - అమ్మ

అమ్మ కన్న మంచిదీ
ఆమె వంటి పెన్నిధీ
ఎంత వెదకి చూచినా
లేదు లేదు ఎందునా.

అమ్మ కంటి వెలుగుతో
ఆమె చేతి చలువతో
బ్రతుకు పూలు పూయదా?
సతము ఫలము లీయదా? [ఇంకా... ]

కవితలు - గాంధీ కవిత్వం

ఒకరోజు ఒక బక్క పద్యం
గాంధీని చూద్దామని
గాంధీ ఆశ్రమానికి వచ్చింది.
గాంధీ రామ నామం స్మరిస్తూ

నూలు వడకుతూనే ఉన్నాడు
వాకిలి దగ్గర వేచి ఉన్న పద్యాన్ని చూడనేలేదు.
తాను భజన అయినా కానందుకు సిగ్గుపడుతూ
పద్యం గొంతు సవరించుకొంది. [ఇంకా... ]

భక్తి సుధ - శ్రీ సాయి చాలీసా

షిరిడీవాస సాయి ప్రభో జగతికి మూలం నీవే ప్రభో
దత్త దిగంబర అవతారం నీలో సృష్టి వ్యవహారం
త్రిమూర్తి రూపా ఓ సాయి కరుణించి కాపాడోయి
దరిశన మియ్యగ రావయ్య ముక్తికి మార్గం చూపుమయా ||షిరిడి||

కఫిని వస్త్రము ధరియించి భుజముకు జోలి తగిలించి
నింబ వృక్షపు ఛాయలో ఫకీరు వేషపు ధారణలో
కలియుగ మందున వెలసితివి త్యాగం సహనం నేర్పితివి
షిరిడి గ్రామం నీ నివాసం భక్తుల మదిలో నీ రూపం ||షిరిడి|| [ఇంకా... ]